Başarıya Rağmen Yetersiz Hissetmenin Nedeni Sahtekârlık Sendromu Olabilir

Başarılarına rağmen “Bunu gerçekten hak ettim mi?” düşüncesine kapılan kişiler, Sahtekârlık Sendromu yaşayabiliyor. Mükemmeliyetçilik, düşük öz değer algısı, başarısızlık korkusu ve yüksek performans baskısı bu hissi güçlendirebilirken, sosyal medyadaki kıyas kültürü de kişinin kendi başarılarını küçümsemesine neden olabiliyor. Uzmanlar, başarı günlüğü tutmanın, olumsuz düşünceleri sorgulamanın ve ihtiyaç halinde psikoterapi desteği almanın faydalı olabileceğini belirtiyor.

Başarılar yeterli gelmeyebiliyor

Kariyerde yeni bir adım atmak, önemli bir projeyi tamamlamak veya övgü almak çoğu kişi için gurur verici bir deneyim olsa da bazı kişiler bu başarıları kabullenmekte zorlanabiliyor. Somut başarılarına rağmen kendilerini yeterli görmeyen kişiler, “Bunu gerçekten hak ettim mi?” veya “Bir gün herkes aslında yeterli olmadığımı anlayacak” gibi düşüncelere kapılabiliyor.

Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Uzman Klinik psikolog Jülide Unutmaz, bu durumun psikolojide “Imposter Syndrome” yani Sahtekârlık Sendromu olarak tanımlandığını belirtti. Unutmaz, kişinin elde ettiği başarıları kendi yetenekleri yerine şans, tesadüf veya dış etkenlerle açıklamasının sendromun temel özelliklerinden biri olduğunu ifade etti.

Mükemmeliyetçilik ve başarısızlık korkusu etkili

Sahtekârlık Sendromu yaşayan kişilerde mükemmeliyetçilik, düşük öz değer algısı, başarısızlık korkusu ve yüksek performans baskısının etkili olabileceği belirtiliyor. Çocukluk dönemindeki deneyimler ve aile tutumlarının da bu eğilimin oluşmasında rol oynayabileceğine dikkat çekiliyor.

Sürekli eleştirilen, başarı odaklı yetiştirilen veya yalnızca belirli koşulları yerine getirdiğinde kabul gören kişilerde, ilerleyen dönemlerde başarılarını küçümseme ve kendisini yetersiz görme eğilimi ortaya çıkabiliyor. Bu durum aşırı çalışma, erteleme, kaygı ve tükenmişlik gibi sonuçlara da yol açabiliyor.

Sosyal medya kıyaslamayı artırıyor

Sosyal medyada ağırlıklı olarak başarıların ve kusursuz görünen hayatların paylaşılması da sahtekârlık hissini güçlendirebiliyor. Kişiler, başkalarının yalnızca başarılı yönlerini görerek kendi hayatlarını bu görüntülerle karşılaştırabiliyor.

Başarıya ulaşma sürecindeki başarısızlıkların, zorlukların ve tereddütlerin çoğu zaman görünür olmaması, kişinin çevresindeki herkesi kendisinden daha başarılı ve yetkin görmesine neden olabiliyor. Bu durum da kişinin kendi başarılarını küçümsemesine ve bulunduğu konumu hak etmediğini düşünmesine yol açabiliyor.

Başarı günlüğü özgüveni destekleyebilir

Uzman Klinik Psikolog Jülide Unutmaz, kişinin kendi başarılarını daha gerçekçi değerlendirebilmesi için başarı günlüğü tutmasının faydalı olabileceğini belirtiyor. Elde edilen başarıların yanı sıra bu başarılar için gösterilen çabanın da düzenli olarak kaydedilmesi, kişinin gelişimini somut biçimde görmesine yardımcı olabiliyor.

“Bunu şans eseri başardım” gibi otomatik düşüncelerin sorgulanması, güçlü ve gelişime açık yönlerin birlikte değerlendirilmesi ve hataların yetersizliğin kanıtı olarak görülmemesi öneriliyor. Bu düşünceler günlük yaşamı, iş ilişkilerini veya ruhsal iyilik hâlini olumsuz etkiliyorsa psikoterapi desteğine başvurulabileceği belirtiliyor.