Türkiye’de sıfır atık Hareketi kapsamında hayata geçirilen ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulaması, 1 Temmuz 2026 itibarıyla tüm Türkiye genelinde başlayacak. Piyasadaki plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının depozito kapsamına alınarak kontrollü ve sürdürülebilir biçimde ekonomiye geri kazandırılmasını hedefleyen sistemin ülke genelinde yaygınlaşmasıyla ekonomiye yıllık 30 milyar TL doğrudan katkı sağlanması öngörülüyor.
İade noktaları genişliyor
1 Temmuz 2026’dan itibaren “DOA” logolu içecek satışı yapan market, bakkal, büfe, otel, restoran ve kafeler depozito iade noktası haline gelecek. İşletmeler operatörlerle yaptıkları anlaşmalar kapsamında teşvik bedeli elde ederken, iade için yeniden gelen müşteriler sayesinde artan müşteri trafiği ile ek gelir ve rekabet avantajı sağlayacak. Alışveriş merkezi, havalimanı ve hastane gibi işletmeler de iade noktası olabilecek.
Depozito sistemine dahil olmak isteyen işletmelerin 1 Temmuz tarihinden önce dbys.gov.tr web sitesi üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne (DBYS) kayıtlarını tamamlaması ve iade süreçlerini yönetecek yetkili operatörlerden birini seçmesi gerekiyor.
Öztürk: “Geri dönüşüm seferberliği başlatıyoruz”
Sistemin “at-kurtul” alışkanlığının yerine, zaman içinde iade ve geri kazanım odaklı yeni bir tüketim davranışının yerleşmesini desteklediğini söyleyen TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, Türkiye genelinde her yıl yaklaşık 25 milyar ambalajın geri dönüşüm zincirine dahil edilmesiyle birlikte, sokaklardan sahillere, ormanlardan kırsal alanlara kadar geniş bir alanda çevre kirliliğinin azalmasını beklediklerini dile getirdi.
Öztürk, sözlerine şöyle devam etti: “Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) ile Türkiye genelinde güçlü bir geri dönüşüm seferberliği başlatıyoruz. Ambalajlı içecek satışı yapan işletmelerimiz, bu sistemin sahadaki en önemli paydaşlarından olacak. Market, bakkal, büfe, otel, restoran ve kafelerimizin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne kayıtlarını tamamlayarak sisteme dahil olmaları, ambalajların doğru şekilde toplanıp geri dönüşüme kazandırılması açısından kritik rol oynuyor. Tüm işletmelerimizi, çevresel hedeflerimize ulaşmamız ve döngüsel ekonomiyi güçlendirmemiz açısından büyük önem taşıyan bu dönüşümün bir parçası olmaya davet ediyoruz.”
DOA Sistemi nasıl işleyecek?
Türkiye’de 2025 yılı itibarıyla kademeli olarak devreye alınan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulaması, üretimden geri dönüşüme uzanan sürecin dijital olarak izlenebildiği, dünyaya örnek oluşturacak entegre bir model sunuyor. Sistem, döngüsel ekonomi yaklaşımının önemli bir unsuru olarak atıkların doğaya karışmasının önlenmesini, ambalajların yeniden ekonomiye kazandırılmasını ve doğal kaynak kullanımının azaltılmasını hedefliyor.
İade altyapısı kuruldu
Sistemin sahadaki işleyişi, satış noktaları üzerinden kurulacak iade altyapısı ile yürütülecek. Öncelikle işletmeler, DBYS’ye kayıt yaptırarak yetkili operatörlerden birini seçecek. Büyük Mağazalar ile Zincir Mağazalar statüsündeki satış noktalarında Depozito İade Makinesi (DİM) kurulumu zorunlu olurken; diğer işletmelere ambalaj kaydı için el terminalleri, depolama için şeffaf poşetler ve barkodlu klipsler seçtikleri operatörler tarafından ücretsiz olarak sağlanacak. HOREKA (otel, restoran ve kafe) işletmeleri ise kendi bünyelerinde tüketilen içecek ambalajlarını biriktirerek seçtikleri operatöre teslim edecek.
İşletmelerde toplanan ambalajlar operatörler tarafından düzenli olarak teslim alınarak sayma ve doğrulama merkezlerine götürülecek; ardından geri dönüşüm tesislerinde işlenerek yeniden hammaddeye dönüştürülecek.
Sistem kapsamında tüketiciler, ambalaj iade bedellerini “DOA” logolu ambalajları iade noktalarına veya depozito iade makinelerine teslim ederek alabilecek. DOA mobil uygulaması üzerinden kullanıcı hesaplarına aktarılan ambalaj iade bedelleri banka hesabına transfer edilebilecek, ATM’den çekilebilecek veya alışverişlerde kullanılabilecek.
En teknolojik sistemi Türkiye kurdu
Depozito yönetim sistemleri, çevre bilincinin güçlenmesiyle dünya genelinde hızla yaygınlaşmaya devam ediyor. Bugün 20’den fazla ülkede uygulanan ve 350 milyonu aşkın nüfusu kapsayan sistemlerin, 2026 itibarıyla 70 ülke veya eyalette yaklaşık 750 milyon kişiye ulaşması bekleniyor. Türkiye de bu dönüşümde güçlü bir adım atarak, hayata geçirdiği uçtan uca dijital altyapısı ile uluslararası ölçekte örnek teşkil eden bir model ortaya koymayı hedefliyor.
BHA
